Of je je oudere hond nu al jaren hebt of als je een oudere hond hebt geadopteerd, het is een feit dat de zorg voor oudere honden voor jullie beiden nieuwe uitdagingen met zich meebrengt. Dat gezegd hebbende, is het verzorgen van je beste vriend in zijn latere jaren ook een voorrecht en zal het je vele bijzondere herinneringen opleveren. Net als bij mensen die ouder worden, ondergaan oudere honden zowel lichamelijke als mentale veranderingen. Door waakzaam en alert te blijven, kunnen jullie beiden de gevolgen daarvan tot een minimum beperken. In dit artikel bekijken we welke veranderingen je kunt verwachten en hoe je je geliefde oudere huisdier kunt helpen de best mogelijke laatste levensjaren door te brengen.

Belangrijke tekenen van veroudering bij honden

Honden zijn er in alle soorten en maten, en over het algemeen geldt: hoe groter de hond, hoe korter de levensverwachting. Dit betekent dat honden in verschillende tempo’s ouder worden. Een Deense dog wordt bijvoorbeeld op een leeftijd van zes tot zeven jaar als senior beschouwd, terwijl een Jack Russell op die leeftijd nog steeds een hond van middelbare leeftijd is. Wees met dit in het achterhoofd niet verbaasd als de onderstaande tekenen van veroudering zich bij een hond van een groot of reuzenras vroegtijdig lijken voor te doen.

Lichamelijke veranderingen

De lichamelijke tekenen van veroudering zijn doorgaans vrij duidelijk. Dit zijn de meest voorkomende:

  • Gewichtsveranderingen
    Het gewicht kan stijgen of dalen. Oudere honden verbranden minder calorieën, waardoor veel honden vatbaar zijn voor gewichtstoename en mogelijk een dieet nodig hebben dat hen een verzadigd gevoel geeft zonder dat ze aankomen. Omgekeerd kunnen oudere honden juist gewicht verliezen of moeite hebben om hun spiermassa op peil te houden. Gewichtsverlies kan ook een van de eerste symptomen zijn van aandoeningen zoals diabetes of nierproblemen.

  • Slechte adem
    Gebitsproblemen komen zeer vaak voor bij oudere honden, en een slechte adem is een van de duidelijkste symptomen daarvan. 

  • Stijfheid en moeite met bewegen
    Net als wij krijgen honden te maken met slijtage aan hun gewrichten en komt artrose vaak voor. Mogelijk merk je op dat je hond stijf is wanneer ze opstaan, of misschien krijgen ze meer moeite met in de auto of op meubels springen.

  • Troebele ogen en slecht zicht
    Dit wordt meestal veroorzaakt door een leeftijdsgebonden verandering die nucleaire sclerose wordt genoemd, maar kan ook het gevolg zijn van staar of iets anders. 

  • Gehoorverlies
    Dit kan een fysieke verandering in het gehoor zijn, maar soms kan een schijnbaar gehoorverlies het gevolg zijn van psychische veranderingen en hersenveroudering. Dit bespreken we hieronder.

  • Knobbels en bulten
    Oudere honden hebben vaak last van goedaardige vetknobbels, zogenaamde lipomen. Dit zijn doorgaans langzaam groeiende, pijnloze en gladde knobbels. Na verloop van tijd kunnen ze echter zo groot worden dat ze problemen veroorzaken en verwijderd moeten worden. Oudere honden lopen ook meer risico op kanker. Je kunt dus het best elk knobbeltje dat je ziet of voelt door je dierenarts laten onderzoeken.

  • Slechte vacht
    Naarmate je hond ouder wordt, zal hij minder soepel worden en mogelijk niet meer in staat zijn om zichzelf goed te verzorgen. Dit leidt tot een slechte vacht, met name rond de achterkant, waar hij het moeilijkst bij kan. Een slechte vacht kan over het algemeen ook wijzen op onderliggende medische aandoeningen.

  • Incontinentie
    Dit komt het vaakst voor bij gesteriliseerde teven. Het kan zijn dat je plasjes opmerkt bij het opstaan of dat er urine weglekt als de hond zich inspant.

  • Hoesten en problemen bij fysieke activeiten
    Dit kan wijzen op hartproblemen bij oudere honden en moet altijd nader worden onderzocht.

Geestelijke gezondheid en cognitieve achteruitgang

Nu honden dankzij de vooruitgang op het gebied van voeding en geneeskunde langer leven, is hersenveroudering een vrij veelvoorkomend probleem bij oudere honden. De juiste term voor hersenveroudering is cognitieve disfunctie, maar soms wordt het ook wel hondendementie genoemd. De symptomen kunnen in het begin vrij subtiel zij. Dit zijn de meest voorkomende:

  • Verstoorde slaappatronen
    Mogelijk valt het je op dat je hond overdag meer slaapt en ’s nachts rusteloos is.

  • Verwardheid
    Je hond lijkt in de war te zijn. Een veelvoorkomend voorbeeld hiervan is dat ze klaarstaan bij de achterdeur om naar buiten te gaan, maar dat vervolgens niet doen als je de deur opendoet. Bijna alsof ze zich niet kunnen herinneren waarom ze daar stonden.

  • Ongebruikelijke vocalisatie
    Je hond jammert of blaft mogelijk op vreemde momenten of om onduidelijke redenen.

  • Toegenomen angst of onrust

  • Niet meer reageren op terugroepen
    Zoals gezegd verliezen sommige oudere honden hun gehoor, maar als ze niet reageren op terugroepen (schijnbaar gehoorverlies) kan dit ook komen vanwege cognitieve disfunctie.

  • Verlies van de controle over de stoelgang

  • Doelloos ronddwalen

Hoewel deze veranderingen niet te genezen zijn, kun je een groot verschil maken door de juiste voeding of supplementen te geven. Verderop gaan we in op senior hondenvoer, maar bepaald speciaal samengesteld voer wordt ontwikkeld met aanvullende antioxidanten en rijk aan omega-3-vetzuren. Deze ingrediënten ondersteunen de hersenfunctie en kunnen het verouderingsproces ervan vertragen. Laat je huisdier altijd door een dierenarts onderzoeken als je een van deze symptomen opmerkt, voor het geval er sprake is van een andere neurologische aandoening.

Net zoals bij mensen met cognitieve achteruitgang, moet je geduld hebben met je oudere hond. Dit kunnen moeilijke tijden zijn, maar als je hem wat ruimte geeft en het advies van je dierenarts opvolgt, zullen jullie er allebei gemakkelijker doorheen komen.

Voor oudere honden zorgen

Er zijn verschillende aspecten van de verzorging van oudere honden waarmee je rekening moet houden. We mogen ons zeer gelukkig prijzen dat we in een tijd leven waarin medische kennis en technologie ons in staat stellen om beter dan ooit voor onze dieren te zorgen. Hieronder vind je enkele dingen die je kunt regelen en doen voor je oudere metgezel.

  • Diergeneeskundige zorg
    Het eerste levensjaar van je hond en de latere jaren zijn de periodes waarin veterinaire zorg het belangrijkst is. Elke volwassen hond zou één keer per jaar klinisch onderzocht moeten worden. Naarmate je hond echter ouder wordt, moeten deze controles vaker plaatsvinden en zullen er meer onderzoeken bij komen kijken. Zoals hierboven vermeld, verouderen honden in verschillende tempo’s, afhankelijk van hoe groot ze zijn. Vraag je dierenarts vanaf wanneer jouw hond als ouder wordt beschouwd en hoe je bezoekschema er dan uit zou moeten zien. Je dierenarts zal wellicht regelmatig bloed- en urinetests willen onderzoeken. Deze kunnen van cruciaal belang zijn om verborgen aandoeningen in een vroeg stadium op te sporen, waardoor je de beste kans krijgt om in te grijpen voordat er klinische symptomen optreden.
  • Pijnbestrijding
    Dierenartsen horen baasjes vaak zeggen: “O, hij heeft geen pijn, hij hinkt alleen af en toe een beetje”. Stijfheid en mank lopen zijn tekenen van pijn. Weerstand om in de auto te springen en aarzeling voordat hij op de bank springt, zijn ook tekenen van pijn. Er zijn uitstekende geneesmiddelen voor chronische pijn en dieetvoeding dat speciaal is samengesteld om de mobiliteit van honden met artrose te ondersteunen. Aanpassingen in huis kunnen ook een enorm verschil maken bij de pijnbestrijding van je hond. Hier vindt je tien tips om honden met artritis te helpen. Deze gaan bijvoorbeeld over de omgeving, hondenkleding of een hondentrap.
  • Dieet en voeding
    Er zijn veel manieren waarop voeding onze honden kan helpen, en de seniorenjaren zijn erg belangrijk. Hier volgen een aantal voorbeelden:
    • Gewrichtsaandoening
    • Nierziekte
    • Leverziekte
    • Hartaandoeningen
    • Obesitas
    • Diabetes
    Er is ook combinatievoer beschikbaar voor honden die aan meer dan één aandoening lijden. Zoals eerder vermeld, mag je je hond nooit op een dieetvoer zetten zonder de toestemming van je dierenarts. Sommige van deze soorten voer zijn mogelijk niet geschikt voor je hond, met name als hij gevoelig is voor bepaalde vetgehaltes.
  • Geestelijke gezondheid en gedragsveranderingen
    Ook hier kunnen voer en voedingssupplementen echt een uitkomst bieden. Het helpt enorm als het hele huishouden op de hoogte is van de redenen voor deze veranderingen en iedereen meehelpt. Houd er rekening mee dat je hond mogelijk wat angstiger kan zijn wanneer er mensen op bezoek komen. Toon nog meer respect voor hun ‘veilige ruimte’ en zorg ervoor dat hij, mocht hij zich terugtrekken, met rust wordt gelaten.
  • Beweging en gewicht
    Het is belangrijk om je hond, indien mogelijk, zijn hele leven lang slank te houden. Hierdoor kun je nog meer jaren samen doorbrengen en help je hem langer geestelijk en lichamelijk gezond te blijven. Houd er ook rekening mee dat als ze ouder worden, kortere en meer regelmatige wandelingen beter voor hem zijn dan erg lange uitjes in het weekend. Dwing hem in zijn latere jaren niet om actief rond te rennen als hij dat niet wilt.
  • Verzorging
    Het kan zijn dat je je oudere hond vaker moet verzorgen dan eerst. Wees voorzichtig en bedenk dat zijn vacht er mogelijk slecht uitziet vanwege pijnlijke gewrichten.

Tot slot: honden die ouder worden

Er zijn voor je hond tijdens zijn laatste levensjaren is een waar voorrecht en gaat gepaard met een diepe emotionele band. Door alert te zijn op tekenen van veroudering en een goede band met je dierenarts te onderhouden, zorg je dat je goed toegerust bent om de laatste jaren van het leven van je hond zo gelukkig en gezond mogelijk te maken.

Veelgestelde vragen over het verzorgen van oudere honden

Hoe oud worden honden? 

Dit varieert grofweg naargelang de grootte. Reuzenrassen worden vaak slechts ongeveer 6 jaar oud, terwijl veel kleine honden gemakkelijk de hoge leeftijd van 16 jaar of ouder kunnen bereiken.

Waarom stinken oudere honden? 

Dit kan te wijten zijn aan gebitsaandoeningen en een slechte adem, of doordat je hond zichzelf minder verzorgt vanwege stijfheid of pijn. Als je denkt dat je hond stinkt, laat hem dan altijd door een dierenarts onderzoeken. Tandheelkundige aandoeningen kunnen leiden tot andere, ernstigere gezondheidsproblemen.

Hebben oudere honden ander voer nodig? 

Het is het beste om oudere honden mature of senior hondenvoer te geven. Deze producten zijn samengesteld om de veranderingen die gepaard gaan met het ouder worden te ondersteunen en de belasting van de inwendige organen te verminderen. Voeding die door je dierenarts wordt aanbevolen, kan ook verlichting bieden bij tal van medische aandoeningen die vaak bij oudere honden voorkomen, zoals hartaandoeningen, diabetes en nierproblemen.

Waarom lopen oude honden vaak heen en weer? 

Dit kan te wijten zijn aan pijn en een terughoudendheid om te gaan zitten of liggen, maar het is ook een van de meest voorkomende symptomen van cognitieve stoornissen (ook wel bekend als hondendementie of hersenveroudering). Andere symptomen zijn onder meer een verstoord slaappatroon, verwardheid, verlies van controle over de blaas en geheugenverlies. Overleg met je dierenarts over speciale voeding die ondersteuning kan bieden en over hoe je het best je hond kunt helpen, rekening houdend met zijn specifieke omstandigheden.

Waarom krijgen oudere honden knobbels?

Naarmate honden ouder worden, beginnen hun cellen (net als bij mensen en andere zoogdieren) minder goed te functioneren. Dit betekent dat er bij de celdeling meer genetische fouten optreden, en dit is de reden waarom knobbels (zowel goedaardige als kwaadaardige) vaker voorkomen bij oudere honden. De meeste knobbels bij oudere honden zijn lipomen. Het gaat hier om ronde, gladde en langzaam groeiende vetknobbeltjes die doorgaans geen reden tot bezorgdheid vormen, tenzij ze erg groot worden. Raadpleeg altijd je dierenarts als je een knobbeltje ontdekt om er zeker van te zijn dat het geen kwaadaardig gezwel is.

Gecontroleerd door Becky Mullis, DVM, DACVIM (Nutrition).

Dr Emma Milne Dr Emma Milne

Emma Milne, BVSc DipECAWBM(Hon) FRCVS, is a veterinary surgeon and internationally recognised expert in animal welfare and pedigree health. A fellow of the Royal College of Veterinary Surgeons, she has written nine books, advised multiple animal welfare charities and regularly speaks on ethics and welfare at conferences worldwide while serving as a long-standing technical advisor and writer for Hill’s.